olmezan

Kronika Jazowska

Ocena użytkowników:  / 1
SłabyŚwietny 

Właśnie ukazała się nakładem Polskiej Akademii Umiejętności:

 

KRONIKA JAZOWSKA.

ZAPISKI DO DZIEJÓW SĄDECCZYZNY Z LAT 1662-1855

Opracowanie STANISŁAW GRODZISKI

 

 

            Kronika zainteresuje badaczy historii regionalnej oraz dziejów wsi polskiej. Pochodzi z miejscowości Jazowsko nad Dunajcem i obejmuje lata drugiej połowy XVII i pierwszej połowy XVIII wieku, a także zawiera nieco zapisek z wieku XIX. Dotyczy ona terenów na południe od Nowego Sącza, ale sięga też po Kraków na północy i Spisz na południu. Powstała ze skromnych zapisek, notowanych w księgach metrykalnych miejscowego kościoła oraz w aktach sądowych. Ich teksty zostały tu scalone, uporządkowane, zaopatrzone we wstęp i aparat naukowy (przypisy, indeksy).

Zapiski w kronice ilustrują życie codzienne ubogich górali i mieszkańców małych miasteczek, wiele uwagi poświęcają walce z surowym klimatem i częstymi klęskami elementarnymi, jak nieurodzaje, powodzie, zarazy. Kronikarze szczegółowo opisywali szkody, jakie ludność ponosiła w czasie walk zbrojnych w pierwszej połowie XVIII wieku i surowo oceniali działalność polityczną miejscowej magnaterii.

Kronika ma znaczną wartość badawczą, zwłaszcza z uwagi na pozycję społeczną kronikarzy – włościan oraz ubogich miejscowych księży. Niezwiązani ani z ziemiańskim dworem, ani tym bardziej z magnackim pałacem, prezentowali poglądy swojego środowiska

 

Fragmenty:

Ze Wstępu:

Według starej i wiarogodnej tradycji, nazwa wsi pochodzi od wielkiego jazu

na Dunajcu. Rzeka przebiła się tu przez Beskid pomiędzy pasmami Lubania

i Suchego Gronia, skręciła ku wschodowi i dotarła do szerszej kotliny sądeckiej.

Jaz ten służył przede wszystkim do połowu łososi, a połów tej cennej ryby

zastrzeżony był dla dworu. Jaz istniał jeszcze w XVIII wieku; niszczyły go powodzie

lub on sam powodował groźne rozlewiska wód po okolicznych polach,

przecież jednak dwór we własnym interesie dbał o tę budowlę, stale ją umacniał

i naprawiał. Jak wielkie miał ten jaz znaczenie, niech świadczy fakt, iż jeszcze

w XX wieku planowano tu budowę zapory na Dunajcu.

Wieś stanowiła już od średniowiecza własność rycerską, czyli potem szlachecką,

natomiast z początkiem XVII wieku dostała się w ręce magnackie: rodu

Lubomirskich, następnie Sanguszków i Tyszkiewiczów. Posiadała młyn na Dunajcu

i oczywiście przydrożną karczmę. Już pod koniec średniowiecza istniał

w Jazowsku folwark, ale dwór jazowski nie stał się jednak pałacem i nie ma śladów,

aby zamieszkiwali w nim wielcy panowie – w dworze rezydowali natomiast

ich rządcy i oficjaliści. Niektórzy z tych oficjalistów, jak dowodzi zapiska w kronice

z roku 1723, źle się zapisali w pamięci miejscowej ludności. Zarządzali oni

kluczem dóbr, w skład którego poza stołecznym Jazowskiem wchodziły wsie:

Gruszów, Łazy, Obidza, Brzyna i kilka okolicznych małych przysiółków.

Najdawniejszymi, znanymi właścicielami Jazowska byli Odrowążowie herbu

Odrowąż ze Szczekocin, następnie Wiernkowie herbu Janina, z nieodległego

Gabonia. Na rycerzach tych, a także i na miejscowej ludności, spoczywał obowiązek

obrony południowej granicy państwa. Służyły temu niewielkie gródki

oraz umocnienia, usytuowane z biegiem Dunajca i broniące zejścia w kotlinę

sądecką, jak gródek Lemiesz w Obidzy. Pozostały też po tych umocnieniach

nazwy: Zamczysko i Podegrodzie. Jest więc wysoce prawdopodobne, iż niejeden

góral z Jazowska służył zbrojno w orszaku rycerskim, może nawet pod Warną

lub podczas walk pomiędzy Kazimierzem Jagiellończykiem i Maciejem Korwinem

na granicy węgierskiej w XV wieku.

 

Dystrybucja
Polska Akademia Umiejętności, ul. Sławkowska 17
31-016 Kraków
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
www.pau.krakow.pl

 

Komentarze   

0 #1 www. 2015-08-09 07:46
Bardzo interesujący temat. Jeszcze tu wrócę!
Cytować

Dodaj komentarz

Serwis jazowsko.com.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zawartych w komentarzach użytkowników.Serwis gromadzi dane osobowe autorów komentarzy (adres IP, oraz nick).Komentarze: obraźliwe, złośliwe, spamerskie, nieetyczne będą kasowane/ nieopublikowane.

free joomla templatejoomla template

Dzisiaj jest: Czwartek
21 Września 2017
Imieniny obchodzą
Bożeciech, Bożydar, Hipolit, Hipolita,
Ifigenia, Jonasz, Laurenty, Mateusz,
Mira

Do końca roku zostało 102 dni.
Zodiak: Panna

logo1

 

Kliknij zobacz aktualną gazetkę

Sklep Wielobranżowy abc

Obidza - Jan Górka 

2017  Jazowsko - Jazowsko.com.pl   globbers joomla templates